ارزیابی توان پوشش ریسک تورم اوراق سلف موازی استاندارد در ایران

نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

10.22080/mrl.2026.31131.2230

چکیده

تورم مزمن یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر بوده و کاهش مستمر قدرت خرید، ضرورت استفاده از ابزارهای مالی کارآمد برای پوشش ریسک تورم را برجسته کرده است. در این میان، اوراق سلف موازی استاندارد به‌عنوان یکی از ابزارهای مالی اسلامی مبتنی بر دارایی‌های واقعی، ظرفیت بالقوه‌ای برای حفظ ارزش سرمایه در شرایط تورمی دارند. هدف اصلی این پژوهش بررسی توانایی اوراق سلف موازی استاندارد معامله‌شده در بورس کالای ایران در پوشش ریسک تورم است. برای دستیابی به این هدف، از داده‌های ماهانه بازده اوراق سلف در سه گروه کالایی غذایی، فلزات و انرژی به همراه شاخص قیمت مصرف‌کننده طی دوره زمانی ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ استفاده شده است. با توجه به ماهیت غیرخطی بازارهای کالایی و تغییرپذیری رفتار متغیرها، در این مطالعه از مدل اقتصادسنجی مارکوف سوئیچینگ بهره گرفته شده است. این مدل امکان تفکیک رفتار بازده اوراق سلف در رژیم‌های مختلف بازار، شامل شرایط تورم عادی و بالا، را فراهم می‌کند. نتایج تجربی نشان می‌دهد که ضرایب بازده اوراق سلف نسبت به تورم در هر سه گروه کالایی مثبت و از نظر آماری معنادار هستند، اما مقدار این ضرایب برای گروه‌های کالایی اوراق سلف مورد بررسی در رژیم‌های مختلف، متفاوت است. یافته‌ها نشان می‌دهد در رژیم تورم عادی، تمامی بازارها بازدهی مثبت و بالاتری نسبت به تورم دارند و اوراق سلف انرژی بهترین عملکرد را دارد. اما در رژیم تورم بالا، بازدهی بازارهای غذا و فلزات افت می‌کند، در حالی که بازار انرژی تا حدی پوشش تورمی را حفظ می‌کند. به‌طور کلی، نتایج نشان می‌دهد که اوراق سلف موازی استاندارد می‌توانند نقش مکملی در مدیریت ریسک تورم ایفا کنند، اما به‌تنهایی ابزار پوشش تورمی قوی محسوب نمی‌شوند. این یافته‌ها بر ضرورت توسعه ابزارهای مالی متنوع‌تر و بهبود طراحی اوراق اسلامی متناسب با شرایط تورمی اقتصاد ایران تأکید دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessing the inflation risk hedging capacity of standard parallel salam in Iran

نویسندگان [English]

  • Majid Habibian Naghibi 1
  • Teymour Mohammadi 1
  • Mahmoud Eisavi 1
  • MOjtaba Eslamiyan 2
1 Faculty Member, Faculty of Economics, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.
2 PhD Candidate in Economics, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Chronic inflation poses a major challenge to Iran’s economy, necessitating effective financial instruments for inflation risk hedging. Standard Parallel Salam Bonds (SPSBs), an Islamic financial tool backed by real assets, show potential for capital preservation amid inflation. This research investigates their inflation hedging capability on the Iran Mercantile Exchange (IME) using monthly data (2014-2024) for Salam Bonds across food, metals, and energy commodities, alongside CPI. The study employs the Markov Switching Econometric Model to analyze Salam Bond returns across normal and high inflation regimes, acknowledging the non-linear nature of commodity markets. Empirical findings show statistically significant positive coefficients for Salam Bond returns relative to inflation across all commodity groups. However, the magnitude of these coefficients varies by regime and commodity. During normal inflation, all markets offer positive returns exceeding inflation, with energy Salam Bonds performing best. In high inflation, food and metals markets see reduced returns, while energy bonds retain some hedging ability. Overall, SPSBs offer a complementary role in inflation risk management but are not a complete standalone hedging solution. The results highlight the need for developing more diverse financial instruments and improving Islamic bond designs tailored to Iran’s inflationary environment. This research contributes to understanding Islamic finance in managing persistent inflation, offering insights for policymakers and investors seeking to protect capital value in challenging economic conditions. The findings suggest a nuanced approach, emphasizing diversification and innovative financial product development to effectively counter long-term inflationary pressures.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inflation
  • Salam sukuk
  • Markov switching approach
  • Commodity prices